-    Serbest radikaller nedir?
Serbest radikaller; endüstri atıkları, güneş ışınları, kozmik ışınlar, ozon, özellikle otomobil egzozlarından çıkan gazlar, ağır metaller, virüsler, sigara, alkol, stres, vücutta yağ metabolizması sonucunda oluşan artık ürünler, su ve hava gibi kontrol edilmesi gereken çevresel faktörlerdir.

-    Nasıl oluşur ve ne gibi zararları vardır?
Yemek yemek gibi vücudumuzun normal metabolitik faaliyetleri sırasında oluşabilirler. Serbest radikaller kanser, kalp hastalıkları ve erken yaşlanmaya neden olurlar.
Yaşamak için ihtiyacımız olan oksijen, aynı zamanda serbest radikallerin de kaynağıdır. Oksijenin yanı sıra petrokimya ürünleri, ilaçlar, güneş ışınları, X-ışınları, hatta yiyeceklerde bulunan bazı bileşikler de serbest radikal oluşumuna sebeptir.

-    Tamamen zararlılardır diyebilir miyiz?
Serbest radikaller, yaşam için gereklidir. Elektron transferi, enerji üretimi ve pek çok diğer
metabolik işlevde temel oluşturur. Ama eğer zincir reaksiyonu kontrolsüz bir davranış gösterirse, hücrede hasarlara neden olur.
Bilim adamları 1954’lerden beri serbest radikallerin çok sayıda dejeneratif hastalıklara neden olduğunu bilmektedirler. Serbest radikaller, kimyasal olarak en dış elektron yörüngesinde bir elektron kaybetmiştir. Çeşitli zararlı etkilere neden olmasının en önemli nedeni, bu elektron açığını kapatabilmek için başka atomların elektronlarını paylaşmaya çalışmasıdır. Serbest radikaller bir dokunun herhangi bir molekülünü etkilerse, bu dokunun işlevini yerine getirememesine neden olur. Etkilenen maddenin biyolojik önemine bağlı olarak, önemli veya önemsiz çeşitli rahatsızlıklara neden olabilir.

-    Hangi hastalıklara sebep olurlar?
Serbest radikal hastalıkları üç grupta toplanabilir: Genetiğe bağlı bileşenler, çevresel bileşenlerle (iş hastalıkları, zehirlenmeler) hem genetik hem de çevresel bileşenler. (Bronşsal astım, kanser, kardiovasküler hastalıklar).
Serbest radikallerdeki aşırı yüklenme, vücut için tehlike oluşturur. Ancak vücudun işlevlerini görebilmesi ve hastalıklardan korunabilmesi için de gereklidirler. Serbest radikaller, vücutta çok hassas bir dengeyle kontrol edilmektedirler. Sürekli gelişmekte olan teknoloji, oluşan çevre kirliliği, sigara ve pek çok etken, sürekli olarak çeşitli toksit maddelerle karşı karşıya kalmamıza neden olmaktadır. Bu etkiler kendini, serbest radikal oluşumuyla gösterir.
Tüm bu nedenlerden dolayı dış etkilerle oluşan hastalıklar artmakta, genetik hastalıkların da çevresel etkilerle daha çok belirginleşmesine neden olmaktadır.

-    Zararlarından nasıl korunulabilir?
Bu hastalıklara çözüm getirmek öncelikle bu hastalıkların oluşumunu engellemekle gerçekleşebilir. Bunun için de ilaçlardan öte alınan besinler önem kazanmaktadır. Serbest radikallerin etkilerini önleyen C ve E vitamini kanser ve kalp hastalıkları gibi toplumda erken ölümlerin başlıca nedenleri olan hastalıkların oluşumunu önlemektedir.
Bu ve benzeri hastalıkların aşılmasında antioksidan ve vitaminlerin etkileri büyüktür. Serbest radikallerin oluşumunun engellenmesi için, taze sebze, meyve ağırlıklı dengeli beslenme, düzenli egzersiz, yeterli dinlenme, toksinlerden uzak kalmak, alkol, sigara ve konsantre ürünlerden uzak kalıp, söylenenin aksine minimal protein kullanmalıdır.

(Kaynak: Kozmik Bilim Işığında Şifalı Bitkiler, Mozaik Yayınları)